This bulletin is published in Turkish. If you would like a translated copy, please get in touch.
Hazine ve Maliye Bakanlığı ("Bakanlık") tarafından hazırlanan Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2023/1)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2026/1) ("2026/1 sayılı Tebliğ"), 29 Temmuz 2026 tarihli ve 33324 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Tebliğ metnine buradan ulaşabilirsiniz.
2026/1 sayılı Tebliğ, 4 (dört) maddeden oluşmakta ve 23 Şubat 2023 tarihli ve 32113 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ'de ("2023/1 sayılı Tebliğ") değişiklik yapmaktadır. Değişiklikle 2023/1 sayılı Tebliğ'in "Borsada işlem görecek kıymetli madenler" başlıklı 6. maddesine dijital kıymetli madenlere ilişkin iki yeni fıkra eklenmekte; ayrıca kıymetli maden takip sistemi ("KMTS") ile hâlihazırda dijital kıymetli madene dönüştürülmüş varlıklara ilişkin 2 (iki) geçici madde ihdas edilmektedir.
2026/1 sayılı Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olup geçici hükümlerde öngörülen süreler de bu tarihten itibaren işlemeye başlamıştır. Düzenleme, fiziki kıymetli madenlerin dağıtık defter teknolojisi altyapısı üzerinden dijital olarak temsil edilmesini ve bu varlıkların Borsa İstanbul A.Ş. ("Borsa") nezdinde işlem görmesini ilk kez açık bir mevzuat çerçevesine kavuşturması bakımından önem taşımaktadır.
2026/1 sayılı Tebliğ neler getiriyor?
1. Dijital kıymetli madenlere ilişkin düzenlemeler
a. Dijital kıymetli madenin unsurları
2026/1 sayılı Tebliğ'in 1. maddesi ile 2023/1 sayılı Tebliğ'in 6. maddesinin 1. fıkrasından sonra gelmek üzere iki yeni fıkra eklenmiş; mevcut 2. ve 3. fıkralar ise 4. ve 5. fıkra olarak teselsül ettirilmiştir.
Eklenen 2. fıkra uyarınca, birebir fiziki karşılığı Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü ("Darphane") veya Borsa nezdinde saklanan, belirli bir saflık derecesinde ve ağırlıkta işlenmemiş kıymetli madenin dijital kıymetli madene dönüştürülmesi ve bu varlıkların Borsada işlem görmesi, Bakanlığın uygun görüşünün alınması şartına bağlanmıştır.
Fıkra kapsamında dijital kıymetli maden birden çok unsur üzerinden tarif edilmektedir. İlk olarak, dayanak varlığın işlenmemiş kıymetli maden olması ve dijital varlığın birebir fiziki karşılığının bulunması aranmaktadır; kısmi karşılığa dayalı yapılar bu itibarla düzenlemenin öngördüğü modele uygun düşmemektedir. İkinci olarak, fiziki karşılığın Darphane veya Borsa nezdinde saklanması gerekmektedir. Üçüncü olarak, dönüştürmenin dağıtık defter teknolojisi altyapısına sahip ve Borsa üyeleri arasında transfere imkân sağlayan bir sistem üzerinden gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. Transfer çevresinin Borsa üyeleri ile sınırlı tutulmuş olması, düzenlemenin kapalı devre işleyen ve kurumsal katılımcılara özgü bir yapıyı esas aldığını göstermektedir. Son olarak, dijital kıymetli maden gayri maddi varlık niteliğinde bir değer olarak nitelendirilmektedir.
Hükmün, Borsada işlem görecek kıymetli madenleri düzenleyen 6. madde bünyesine yerleştirilmiş olması dikkate alındığında, düzenlemenin uygulama alanının Borsa nezdindeki işlemlerle sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.
b. Sermaye piyasası mevzuatı ile ilişki
Eklenen 2. fıkrada dijital kıymetli maden; 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ("SPKn") kapsamında sermaye piyasası aracı veya sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlayan kripto varlık ya da platformlarda işlem gören kripto varlık olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlık şeklinde tanımlanmıştır. Anılan olumsuz nitelendirme, sayılan üç kategorinin tamamına yöneliktir; başka bir ifadeyle düzenleme, yalnızca bu üç kategoriden hiçbirine girmeyen dijital varlıkları konu edinmektedir.
Sayılan kategoriler, SPKn'nin kripto varlıklara ilişkin uygulama alanını belirleyen hükümlere karşılık gelmektedir. Sermaye piyasası araçlarının kripto varlık olarak ihracı SPKn'nin 13. maddesinin 1. fıkrasında, sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlayan kripto varlıklara ilişkin Sermaye Piyasası Kurulu'nun ("SPK") yetkisi 35/B maddesinin 6. fıkrasında, platformlarda işlem gören kripto varlıkların tabi olduğu esaslar ise 35/B maddesinin 8. fıkrası ile 35/C maddesinde düzenlenmektedir. Bu itibarla 2026/1 sayılı Tebliğ'in, kendi uygulama alanını sermaye piyasası mevzuatının kapsamına giren varlıkları dışarıda bırakmak suretiyle belirlediği görülmektedir. SPKn'nin 35/B maddesinin 9. fıkrasında, kripto varlıklarla yapılan her türlü işleme ilişkin olarak 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerinin saklı tutulmuş olması, Bakanlığın bu alandaki düzenleme yetkisinin dayanağını teşkil etmektedir.
Bununla birlikte, bir dijital varlığın anılan kategorilerden birine girip girmediğine ilişkin değerlendirmenin sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde yapılacağı; 2026/1 sayılı Tebliğ'in bu yönde kurucu bir nitelik tespiti içermediği, olumsuz nitelendirmeyi bir uygulama şartı olarak öngördüğü not edilmelidir. Bu çerçevede, kripto varlık hizmet sağlayıcı platformlarında işlem gören, altına veya diğer kıymetli madenlere dayalı kripto varlıklar tanım gereği düzenlemenin kapsamı dışında kalmakta ve bu varlıklar bakımından sermaye piyasası mevzuatının uygulanmasına devam edilmektedir. Aynı nedenle bu nitelikteki varlıkların platformlarda işlem görmesi, 2026/1 sayılı Tebliğ kapsamında Bakanlığın uygun görüşü şartına tabi değildir.
c. Dönüştürme yetkisi ve Bakanlığın uygun görüşü
Dönüştürme işlemini gerçekleştirme yetkisi, münhasıran SPKn kapsamında faaliyet gösteren merkezi takas kuruluşlarına tanınmıştır. Merkezi takas kuruluşlarının SPKn'nin 77. maddesinde düzenlenen statüsü dikkate alındığında, düzenlemenin uygulamada İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. üzerinden işlerlik kazanmasının beklendiği söylenebilecektir. Rafinerilere ise dönüştürme sürecinde herhangi bir yetki tanınmamıştır.
Bakanlığın uygun görüşü iki ayrı aşama bakımından aranmaktadır: işlenmemiş kıymetli madenin dijital kıymetli madene dönüştürülmesi ve dijital kıymetli madenlerin Borsada işlem görmesi. Uygun görüşe ilişkin başvuru usulü, değerlendirme süresi ve sonuçları hakkında 2026/1 sayılı Tebliğ'de bir düzenlemeye yer verilmemiştir. 2023/1 sayılı Tebliğ'in 22. maddesinin 1. fıkrası uyarınca uygulamaya yönelik usul ve esasların Bakanlıkça yayımlanacak genelgelerle belirlenmesi mümkün olduğundan, bu hususların genelge düzeyinde netleştirilmesi beklenebilir.
d. Usul ve esasların belirlenmesi
6. maddeye eklenen 3. fıkra ile, 2. fıkranın uygulanmasına ve kayıtların tutulmasına ilişkin usul ve esasların, Bakanlığın uygun görüşü alınarak Borsa tarafından yapılacak düzenlemelerle belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Dijital kıymetli madenin oluşturulması ve itfası, kayıt sisteminin işleyişi, üyelerin sisteme erişimi ve dijital kıymetli madenin nihai yatırımcı hesaplarına yansıtılma biçimi gibi operasyonel hususların bu düzenlemelerle şekilleneceği; rejimin fiilen işlerlik kazanmasının söz konusu ikincil düzenlemelerin yayımına bağlı olduğu değerlendirilmektedir.
2. Kıymetli maden takip sistemine ilişkin geçiş hükümleri
2026/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesi ile 2023/1 sayılı Tebliğ'e eklenen geçici 2. madde, KMTS yükümlülüklerini belirli bir rafineri grubu bakımından yeniden takvime bağlamaktadır. Düzenlemenin muhatabı; 2023/1 sayılı Tebliğ'in geçici 1. maddesinin 1. ve 2. fıkraları kapsamında Bakanlığa faaliyet izni başvurusunda bulunmuş ve başvuru değerlendirme süreci hâlen devam eden Türkiye'de yerleşik tüzel kişilerdir.
Buna göre anılan tüzel kişilerin, 2023/1 sayılı Tebliğ'in 17. maddesi uyarınca KMTS kapsamında üretim yapması zorunlu kılınmıştır. Bu kapsamdaki rafinerilerin, geçici 2. maddenin yürürlük tarihinden itibaren 1 (bir) ay içerisinde, yani en geç 29 Ağustos 2026 tarihine kadar KMTS kayıt işlemleri için Darphaneye başvurması gerekmektedir. Sürenin son gününün hafta sonuna, takip eden günün ise resmî tatile denk geldiği dikkate alınarak başvuruların bu tarihten önce tamamlanmasında fayda görülmektedir.
KMTS kayıt işlemlerinin Darphane tarafından onaylanmasını müteakip 1 (bir) ay içerisinde ise, kayıt tarihinden önce üretilmiş ve satışı gerçekleştirilmemiş standart işlenmemiş kıymetli madenler ile basılı kıymetli madenlerin, 17. maddenin 2. fıkrası kapsamında KMTS'ye kaydının yapılması zorunludur.
Sürelere uyulmamasının doğuracağı sonuçlar bakımından 2023/1 sayılı Tebliğ'in 17. maddesinin 2. fıkrası önem taşımaktadır. Anılan hüküm uyarınca KMTS'ye kaydı yapılmayan kıymetli madenlerin yurt içinde satışı mümkün olmadığından, öngörülen takvimin kaçırılması, mevcut stokların satışa konu edilememesi sonucunu doğurabilecektir.
3. Mevcut dijital kıymetli madenlere ilişkin geçiş hükmü
2023/1 sayılı Tebliğ'e eklenen geçici 3. madde uyarınca, 2026/1 sayılı Tebliğ'in yürürlük tarihi itibarıyla gayri maddi varlık niteliğindeki dijital kıymetli madenlere dönüştürülmüş olan varlıkların Borsada işlem görmesi için de Bakanlığın uygun görüşü aranacaktır.
Bu hükümle uygun görüş şartı, yalnızca yeni gerçekleştirilecek dönüştürme işlemleri bakımından değil, yürürlük tarihinden önce oluşturulmuş dijital kıymetli madenler bakımından da geçerli kılınmaktadır. Uygulamada, fiziki karşılığı Borsa kasalarında saklanan altının dağıtık defter teknolojisi üzerinden temsiline ve transferine imkân veren mevcut yapılar dikkate alındığında, geçici 3. maddenin bu yapıların yeni rejime intibakını amaçladığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte uygun görüş alınıncaya kadar geçecek dönemde mevcut varlıkların işlem statüsüne ilişkin bir açıklık bulunmadığından, geçiş sürecinin idari uygulama ile netleşmesi beklenmektedir.
Sonuç
2026/1 sayılı Tebliğ; fiziki karşılığı Darphane veya Borsa nezdinde saklanan kıymetli madenlerin dijital temsiline dayalı, kapalı devre işleyen ve kurumsal katılımcılarla sınırlı bir dijital kıymetli maden modelini ilk kez açık bir mevzuat çerçevesine kavuşturmaktadır. Düzenlemenin, sermaye piyasası mevzuatının kapsamına giren kripto varlık kategorilerini dışarıda bırakacak şekilde kaleme alınmış olması, Bakanlık ile SPK arasındaki yetki alanlarının ayrıştırılması bakımından dikkat çekicidir. Bu tercihin sonucu olarak, kripto varlık hizmet sağlayıcı platformlarında işlem gören kıymetli maden temalı kripto varlıklar mevcut sermaye piyasası rejimine tabi olmaya devam etmekte; yeni rejim yalnızca Borsa çatısı altında oluşturulacak ve işlem görecek dijital kıymetli madenleri konu edinmektedir.
Rejimin işlerlik kazanması, Borsa tarafından hazırlanacak usul ve esaslar ile Bakanlığın uygun görüş uygulamasına bağlıdır. Dijital kıymetli madenin oluşturulması, itfası, kayıtlarının tutulması ve nihai yatırımcılara ulaştırılması gibi hususların bu düzenlemelerle şekillenecek olması nedeniyle, ikincil düzenleme sürecinin yakından takibinde fayda görülmektedir.
Rafineriler bakımından ise geçici 2. madde ile öngörülen süreler doğrudan sonuç doğurmaktadır. Faaliyet izni başvurusu değerlendirme aşamasında bulunan rafinerilerin en geç 29 Ağustos 2026 tarihine kadar Darphaneye KMTS kayıt başvurusunda bulunması ve kayıt onayını izleyen 1 (bir) ay içinde mevcut stoklarının KMTS kaydını tamamlaması gerekmektedir. Bu yükümlülüklere uyulmaması, stokların yurt içinde satışa konu edilememesi sonucunu doğurabileceğinden, ilgili takvimin dikkatle takip edilmesi önem taşımaktadır.
İşbu bülten genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımamaktadır. Somut uyuşmazlıklara ilişkin olarak hukuki destek alınması tavsiye edilir.